Zaburzenia opozycyjno-buntownicze: objawy i przyczyny - Mamywsieci.pl
Teraz czytasz...
Zaburzenia opozycyjno-buntownicze: objawy i przyczyny

Planer na Dobry Rok

Zaburzenia opozycyjno-buntownicze: objawy i przyczyny

oczy chłopca złość
Zaburzenia opozycyjno-buntownicze u dziecka stanowią duże wyzwanie dla rodziców i nauczycieli. Nie jest to zwykły bunt, ale utrwalony wzorzec prowokacyjnego i niszczycielskiego zachowania. Kiedy i co powinno wzbudzić czujność rodziców?

Zaburzenia opozycyjno-buntownicze: objawy

Chyba nie ma rodzica, który choć raz nie byłby złe na zachowanie dziecka. Wiele osób musi zmagać się też z wagarami swojej pociechy, silną złością czy niestosowanym zachowaniem wobec nauczycieli. Często są to objawy tego, że dziecko ma jakiś problem i chciałoby zwrócić na siebie uwagę dorosłych.

→ Przeczytaj również: Bunt dwulatka nie istnieje?

Niekiedy jednak zachowanie nieletniego może wzbudzać uzasadnione obawy rodziców, zwłaszcza jeśli dziecko:

  • często kłóci się z dorosłymi,
  • nie stosuje się do zasad panujących w szkole i w domu,
  • dokucza innym (rozmyślnie),
  • szybko traci panowanie nad sobą,
  • obwinia innych za swoje błędy i złe zachowanie,
  • stale jest rozżalone, gniewne,
  • jest przewrażliwione i drażliwe,
  • jest złośliwe i mściwe.

By można było rozpoznać zaburzenie opozycyjno-buntownicze, należy stwierdzić u dziecka co najmniej cztery zachowania z powyższej listy (utrzymują się co najmniej 6 miesięcy). Muszą też być częstsze niż u dzieci w porównywalnym wieku i na porównywalnym poziomie rozwoju.

uczeń krzyczy na tle szkolnej tablicy
Zaburzenia opozycyjno-buntownicze częściej dotyczą chłopców

Zespół opozycyjno-buntowniczy: przyczyny 

Zaburzenia opozycyjno-buntownicze, objawy których wymieniliśmy, mogą mieć różne przyczyny: od biologicznych po genetyczne i psychospołeczne. Na ich pojawienie się wpływ mogą mieć:
  • nieprawidłowości w budowie anatomicznej mózgu i zaburzenia poziomu neuroprzekaźników,
  • surowe wychowanie (w tym nadmierne stosowanie kar),
  • niski status społeczny rodziny,
  • zmiana szkoły,
  • brak odpowiedniej opieki ze strony rodziców,
  • występowanie przemocy w domu,
  • długotrwały konflikt w rodzinie (m.in. związany z rozwodem rodziców),
  • brak poczucia bezpieczeństwa.
Zaburzenia opozycyjno-buntownicze nierzadko mają związek z brakiem odpowiedniej relacji między dzieckiem a rodzicami. Gdy opiekunowie ignorują jego potrzeby, nie okazują mu uczuć, nadmiernie kontrolują i karzą za nieodpowiednie zachowanie, a przy tym szybko się irytują i wpadają w złość, u dziecka może dojść do zaburzenia zachowania. Te częściej dotyczą chłopców, u których pierwsze sygnały alarmowe pojawiają się w pierwszej klasie szkoły podstawowej. U dziewcząt zaburzenia opozycyjno-buntownicze diagnozowane są z kolei w okresie dojrzewania (ok. 13.–16. roku życia).

Zaburzenia opozycyjno-buntownicze. Jak postępować?

By rozpoznać zaburzenia zachowania (opozycyjno-buntownicze) potrzebna jest obserwacja dziecka w środowisku szkolnym i w domu. Pierwsze sygnały o podejrzeniu zaburzenia mogą wysyłać nauczyciele, którzy zgłaszają rodzicom trudności z dostosowaniem się do zasad panujących w klasie. Zdarza się, że docierają do nich skargi od innych uczniów lub ich rodziców.

Wychowawca z pomocą pedagoga szkolnego i psychologa może wówczas poinformować rodziców o swoich podejrzeniach. Warto potraktować je nie jako atak na swoją rodzinę, ale realną chęć pomocy: im szybciej zachowania opozycyjno-buntownicze zostaną rozpoznane, tym wdrożenie sposobów radzenia sobie z nimi będą skuteczniejsze.

Warto też zgłosić się po pomoc do psychologa dziecięcego lub psychiatry. Specjalista przeprowadzi odpowiednie badania, by m.in. sprawdzić, czy rozwój intelektualny dziecka przebiega prawidłowo i czy rozumie ono normy społeczne. Oceni też, czy podejrzewane zaburzenie zachowania w rzeczywistości nie jest zaburzeniem emocjonalnym, ADHD, chorobą psychiczną (np. afektywną dwubiegunową) czy zespołem stresu pourazowego.

dziewczynka wykonuje gest ciszy i trzyma lusterko
Dziewczynki również mogą przejawić objawy zaburzeń opozycyjno-buntowniczych, jednak najczęściej dzieje się w to w szkole średniej

Jak pomóc dziecku?

Jeśli u naszego dziecka zostaną rozpoznane zaburzenia opozycyjno-buntownicze, wówczas należy rozpocząć kompleksową terapię (indywidualną i grupową). Powinna ona obejmować nie tylko dziecko, ale też opiekunów, którym zaleca się trening umiejętności rodzicielskich. 

Celem terapii jest poprawienie funkcjonowania dziecka w szkole i domu. W tym celu poleca się trening umiejętności rozwiązywania problemów, w ramach którego dziecko uczy się, jak radzić sobie w trudnych sytuacjach. Ćwiczy też samokontrolę emocjonalną, przede wszystkim po to, by powstrzymać się od zachowań impulsywnych i agresywnych. Pomocne są tu techniki behawioralne (modelowanie i wzmacnianie).

Jednak może to niewiele pomóc, jeśli rodzice nie nauczą się rozpoznawać trudnych zachowań dziecka i wyciągania z nich konsekwencji (kary tylko wzmacniają niepożądane zachowania). Bardzo ważne jest również, by zdobyli umiejętność negocjacji i stawiania granic (na ich temat rozmawialiśmy z Jarkiem Żylińskim), a także nawiązali bliską i bezpieczną relację ze swoją pociechą.

Zobacz także
dzieci zbierają jabłka

W czasie terapii rodzice dowiadują się też, jak nie wzmacniać zachowań negatywnych u dziecka, np. poprzez zmniejszenie krytycznych uwag kierowanych w jego stronę.

Zachowania buntownicze a leki

Są sytuacje, w których konieczne jest włączenie farmakoterapii. Najczęściej dotyczy to sytuacji, gdy zaburzenia opozycyjno-buntownicze współwystępują z ADHD, depresją lub zaburzeniami lękowymi. O zastosowaniu leków decyduje lekarz psychiatra.

Trzeba jednak mieć świadomość, że leki nie usuną przyczyny zaburzenia opozycyjno-buntowniczego, a jedynie zmniejszą objawy agresji impulsywnej.

Zachowania opozycyjno-buntownicze można wyeliminować. To ciężka praca, ale jest niezwykle owocna, również dlatego, że poprawia funkcjonowanie całej rodziny. Atmosfera w domu ulega polepszeniu, rodzice odzyskują spokój, a dziecko może cieszyć się większym zaufaniem swoich opiekunów.

Terapia zmniejsza ponadto prawdopodobieństwo wystąpienia poważnych następstw, np. konfliktu z prawem czy rozwoju antyspołecznych zaburzeń osobowości.

Jak oceniasz ten tekst?
Dobry
0
No, nie wiem
0
Świetny
0
Uwielbiam
0
Zwariowany
0
View Comments (0)

Leave a Reply

Your email address will not be published.

(c) 2012-2024 Ekomedia   |   wykonanie: BioBRND.pl