Integracja sensoryczna co to takiego? - Mamywsieci.pl
Teraz czytasz...
Integracja sensoryczna co to takiego?

Planer na Dobry Rok

Integracja sensoryczna co to takiego?

W pracy z dziećmi z problemami w rozwoju ważna jest wczesna interwencja, która wspiera system nerwowy tak, aby mógł on prawidłowo odbierać, interpretować i organizować napływające informacje zmysłowe.

Metoda Integracji Sensorycznej (SI) powstała w latach 70. XX wieku w Stanach Zjednoczonych. Jej autorką jest Jean Ayers – terapeutka zajęciowa, psycholog, która prowadziła prace badawcze nad osobami z zaburzeniami neurologicznymi w Instytucie Badań Mózgu Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles. Do Polski metoda ta dotarła 10 lat temu, a wiedzę na jej temat propaguje Polskie Stowarzyszenie Terapeutów Integracji Sensorycznej. Na metodę składają się: podstawa teoretyczna, sposoby i narzędzia diagnostyczne (Obserwacja Kliniczna i Testy Południowo-kalifornijskie) oraz techniki terapeutyczne.

Termin integracja sensoryczna określa prawidłową organizację wrażeń sensorycznych (bodźców) napływających przez receptory. Oznacza to, że mózg, otrzymując informacje ze wszystkich zmysłów, dokonuje ich rozpoznania, segregowania i interpretacji oraz integruje je z wcześniejszymi doświadczeniami. Na tej podstawie mózg tworzy odpowiednią do sytuacji reakcję nazywaną adaptacyjną. Jest to adekwatne i efektywne reagowanie na wymogi otoczenia. Może to być odpowiedź ruchowa, jak i myślowa. Nieprawidłowa integracja sensoryczna przejawia się tzw. dysfunkcjami, czyli zaburzeniami. Pojawiają się one, gdy układ nerwowy niewłaściwie organizuje bodźce zmysłowe. Dysfunkcje nie są związane z uszkodzeniem narządów zmysłów, np. z niedosłuchem czy krótkowzrocznością. Oczywiście, jeśli istnieją obawy dotyczące sprawności poszczególnych analizatorów, niezbędna jest konsultacja lekarska. Dysfunkcje integracji sensorycznej dotyczą nieprawidłowości w zakresie przetwarzania bodźców sensorycznych w obrębie następujących systemów: czuciowego (dotykowego i proprioceptywnego), przedsionkowego, słuchowego, wzrokowego, węchowego i smakowego.

Najczęściej spotykanymi dysfunkcjami są: obronność dotykowa (nadwrażliwość w odbiorze bodźców dotykowych), która często współwystępuje z nadpobudliwością psychoruchową, dyspraksja (problem z zaplanowaniem i wykonaniem nowych czynności ruchowych), niepewność grawitacyjna (manifestuje się lękiem przy zmianach położenia głowy i całego ciała).

Dysfunkcje te mogą być rozpoznawane u dzieci w normie intelektualnej z trudnościami w uczeniu się, z niepełnosprawnością intelektualną, ruchową, autyzmem, nadpobudliwością psychoruchową, mózgowym porażeniem. Ich nasilenie jest różne, od lekkiego do znacznego. Nieprawidłowy rozwój zmysłowo-ruchowy związany jest z następującymi czynnikami: powikłany okres prenatalny, powikłania okołoporodowe (np. cesarskie cięcie, niedotlenienie) i powikłania okołoporodowe i zaburzenia kolejnych faz życia. Również istotną rolę w pojawianiu się dysfunkcji w zakresie SI odgrywa ubogie środowisko rozwojowo-wychowawcze, niesprzyjające spontanicznej aktywności dziecka. Rozpoczęcie terapii SI poprzedzone jest dokładną diagnozą dziecka, opartą na Testach Południowo kalifornijskich oraz Obserwacji Klinicznej. Terapeuta przeprowadza także wywiad z rodzicami i często posługuje się uzupełniającymi narzędziami badawczymi. Na podstawie przeprowadzonych badań i obserwacji zostają opracowywane indywidualne plany terapii. Również rodzice otrzymują wskazówki terapeutyczne, które powinni stosować w domu. Warto dodać, że każda sesja terapeutyczna ma wartość oceniającą, gdyż proces diagnostyczny jest ciągły w czasie. Dotyczy to zwłaszcza dzieci, które z różnych względów nie poddają się standaryzowanym technikom badawczym. Problemy dotyczące integracji sensorycznej mogą przejawiać się w następujący sposób:

 

    • nadpobudliwość, trudności w skupieniu uwagi

 

    • unikanie aktywności ruchowych (gier i zabaw sportowych)

 

    • impulsywność, labilność emocjonalna

 

    • opóźniony rozwój mowy

 

    • niezgrabność ruchowa, potykanie się, przewracanie

 

    • łatwa męczliwość, trudności z utrzymywaniem równowagi

 

    • trudności z czynnościami typowymi dla wieku dziecka, np. ubieranie się, rysowanie, jazda na rowerze; wrażliwość na bodźce płynące ze zmysłów: dotyku, słuchu, wzroku lub też obniżona wrażliwość

 

    • kłopoty z opanowywaniem technik szkolnych: czytanie, pisanie.

Terapia integracji sensorycznej określana jest mianem „naukowej zabawy”. Podczas sesji dziecko huśta się w hamaku, toczy w beczce, jeździ na deskorolce czy balansuje na kołysce. Przez zabawę przyjemną i interesującą dla dziecka dokonuje się integracja bodźców zmysłowych ośrodkowego układu nerwowego, co pozwala na lepszą organizację działań.

Terapia SI nie jest uczeniem konkretnych umiejętności (np. jazda na rowerze, pisanie, czytanie), ale usprawnianiem pracy systemów sensorycznych i procesów układu nerwowego, które są podstawą rozwoju tych umiejętności. W pracy tą metodą terapeuta stymuluje zmysły dziecka oraz usprawnia takie zakresy, jak np.: motoryka mała, motoryka duża, koordynacja wzrokowo-ruchowa.

Zadaniem terapeuty jest, przy zastosowaniu odpowiednich technik, eliminowanie, wyhamowywanie lub ograniczenie niepożądanych bodźców obecnych przy nadwrażliwościach sensorycznych lub dostarczanie silnych bodźców, co jest konieczne przy podwrażliwościach systemów sensorycznych.

Zobacz także

Efektywność terapii integracji sensorycznej zależy od trafności rozpoznania deficytów, ich głębokości i wieku pacjenta. Mierzenia postępów terapii dokonuje się na podstawie następujących wskaźników: napięcie mięśniowe, odruchy, postawa, planowanie motoryczne, koordynacja wzrokowo-ruchowa, zachowanie i reakcje emocjonalne.

W przypadku dzieci z głębszą niepełnosprawnością intelektualną w terapii integracji sensorycznej z reguły niemożliwe jest stosowanie Testów Południowo-kalifornijskich. Terapeuta diagnozujący takie dziecko może skorzystać w ograniczonym zakresie z wybranych prób z Obserwacji Klinicznej. Praktycznie jednak diagnoza dzieci z głębszą niepełnosprawnością intelektualną polega na ciągłej obserwacji ich zachowań i reakcji na podawane bodźce w toku kolejnych sesji terapeutycznych. Terapia dzieci z niepełnosprawnością intelektualną polega na usprawnianiu najbardziej zaburzonych systemów sensorycznych. Z przyczyn obiektywnych (problemy w rozumieniu i spełnianiu poleceń, ograniczenia ruchowe, problemy z koncentracją uwagi i wzroku na  wykonywanych czynnościach), nie można w pełni oczekiwać od dzieci własnych pomysłów na ćwiczenia czy aktywność. Niemniej jednak, uważna obserwacja zachowania podczas sesji ujawni ich preferencje terapeutyczne (zasada inner drive – wewnętrznego instynktu), które wykorzystane w terapii podniosą jej skuteczność.

Metoda integracji sensorycznej to jedna z ważniejszych metod stosowanych w pracy z dziećmi z problemami w rozwoju. W pierwszej kolejności kierowana jest do dzieci z trudnościami w uczeniu się, ale z powodzeniem można stosować ją w przypadku niepełnosprawności intelektualnej, ruchowej, autyzmu, uszkodzeń analizatorów. Może być także wykorzystana jako forma profilaktyki

ewentualnych trudności w uczeniu się oraz stymulacji rozwoju dzieci prawidłowo rozwijających się.

Na koniec warto dodać, że z problemów w zakresie integracji sensorycznej dzieci nie wyrosną. Te problemy będą „rosły” razem z nimi. Dlatego tak ważna jest wczesna interwencja, która wspiera system nerwowy tak, aby mógł on prawidłowo odbierać, interpretować i organizować napływające informacje zmysłowe.

autor :MARTA WIŚNIEWSKA Przedszkole Specjalne nr 208 w Warszawie Pracownia Profilaktyki i Wspomagania Rozwoju „Helenów”

 

Jak oceniasz ten tekst?
Dobry
0
No, nie wiem
0
Świetny
0
Uwielbiam
0
Zwariowany
0
(c) 2012-2021 Ekomedia   |   wykonanie: BioBRND.pl