15 najważniejszych informacji o L4 w ciąży

L4 w ciąży to często niezbędna forma wsparcia, gdy organizm domaga się odpoczynku, a praca staje się trudnym wyzwaniem. Zwolnienie lekarskie pozwala zadbać o siebie i dziecko bez stresu związanego z obowiązkami zawodowymi. Ale co tak naprawdę warto wiedzieć o L4 w ciąży? Jakie prawa i świadczenia przysługują przyszłym mamom? Przeczytajcie.

1. Co to jest L4?

L4 w ciąży to zwolnienie lekarskie wystawiane kobiecie ciężarnej, które przysługuje w przypadku, gdy stan zdrowia przyszłej mamy wymaga czasowego odsunięcia od pracy. Jego celem jest ochrona zdrowia kobiety oraz prawidłowy rozwój ciąży.

• Umowa o pracę a prawo do L4: Osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę mają pełne prawo do zwolnienia lekarskiego (L4) oraz przysługującego zasiłku chorobowego. W przypadku choroby lub ciąży pracownik może otrzymać L4, które gwarantuje ochronę przed utratą wynagrodzenia oraz prawo do zasiłku chorobowego wypłacanego przez ZUS lub pracodawcę.
• Umowa zlecenie i dobrowolne ubezpieczenie chorobowe: W przypadku umowy zlecenia prawo do L4 przysługuje tylko wtedy, gdy zleceniobiorca zgłosił i opłacał dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Wówczas może korzystać ze zwolnienia lekarskiego oraz otrzymywać zasiłek chorobowy. Procedury i wysokość świadczeń mogą jednak różnić się od tych na umowie o pracę.
• Umowa o dzieło – brak prawa do zasiłku: Osoby zatrudnione na podstawie umowy o dzieło nie mają prawa do zwolnienia lekarskiego ani do zasiłku chorobowego, ponieważ nie są objęte ubezpieczeniem chorobowym. W przypadku choroby lub ciąży nie przysługuje im zasiłek, a przerwa w pracy na umowie o dzieło skutkuje brakiem wynagrodzenia.

→ Przeczytaj także: Zwrot podatku na dziecko: 5 rzeczy, które musisz wiedzieć w 2026 roku

2. Kiedy można otrzymać L4 w ciąży?

Zwolnienie chorobowe można otrzymać już od pierwszych tygodni ciąży, gdy stan zdrowia ciężarnej wymaga przerwy od pracy. Kobieta może je otrzymać w przypadku dolegliwości takich jak silne nudności i wymioty, zagrożenie poronieniem, nadciśnienie ciążowe, anemia, infekcje wirusowe lub bakteryjne, a także wtedy, gdy powinna ograniczyć aktywność fizyczną. Jest też wystawiane, gdy ciąża jest powikłana lub zakwalifikowana jako ciąża wysokiego ryzyka.

→ Przeczytaj również: Leczenie zębów w ciąży. To musisz wiedzieć!

3. Kto wystawia L4 w ciąży?

Co do zasady zwolnienie wystawia lekarz prowadzący ciążę, najczęściej ginekolog lub położnik. Może je też wystawić lekarz rodzinny lub internista, jeśli zajdzie taka potrzeba.

→ To Cię może zainteresować: Czego nie jeść w ciąży? Kompletny przewodnik dla przyszłych mam

4. Jak długo można przebywać na L4 w ciąży?

Długość zwolnienia lekarskiego w ciąży zależy od przesłanek medycznych oraz zaleceń lekarza prowadzącego ciążę. Może ono obejmować pojedyncze dni lub być wystawiane na dłuższe okresy, z możliwością ich przedłużania w miarę potrzeb wynikających ze stanu zdrowia kobiety ciężarnej. W przypadku ciąży powikłanej lub wysokiego ryzyka, lekarz może wystawić L4 na cały okres ciąży, aż do dnia porodu, po którym automatycznie rozpoczyna się urlop macierzyński.

Zwolnienie lekarskie w ciąży może być wystawiane maksymalnie na 270 dni, co odpowiada niemal całemu okresowi trwania ciąży.

Jeśli kobieta ciężarna wykorzysta cały okres zasiłkowy (270 dni) przed porodem, może wtedy rozpocząć urlop macierzyński i otrzymywać zasiłek macierzyński.

→ Dowiedz się, kiedy czuć ruchy dziecka

5. Czy L4 w ciąży przedłuża urlop macierzyński?

Nie, zwolnienie lekarskie nie wpływa na długość urlopu macierzyńskiego. To odrębne świadczenie.

→ Przeczytaj także: Zasiłek opiekuńczy na dziecko w 2025 roku: komu przysługuje, ile wynosi i jak go uzyskać

6. Jakie świadczenia przysługują na L4 w ciąży?

W ciąży przysługuje zasiłek chorobowy w wysokości 100% podstawy wymiaru wynagrodzenia. Jest on wypłacany od pierwszego dnia zwolnienia lekarskiego przez cały okres jego trwania, pod warunkiem że kobieta posiada prawo do ubezpieczenia chorobowego. W zależności od sytuacji zasiłek wypłaca pracodawca lub Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

7. Jak oblicza się zasiłek chorobowy w ciąży?

Zasiłek chorobowy w ciąży oblicza się na podstawie średniego wynagrodzenia kobiety z ostatnich 12 miesięcy przed rozpoczęciem zwolnienia lekarskiego. Podstawą wymiaru zasiłku jest przeciętne miesięczne wynagrodzenie, które uwzględnia wszystkie składniki wynagrodzenia podlegające składkom na ubezpieczenie chorobowe.

Zasiłek chorobowy w ciąży wypłacany jest w wysokości 100% podstawy wymiaru, czyli zazwyczaj pełnego średniego miesięcznego wynagrodzenia. Aby otrzymać zasiłek chorobowy 100%, zwolnienie lekarskie przyszłej mamy musi być oznaczone kodem B (można też dostarczyć zaświadczenie lekarskie potwierdzające ciążę). W przypadku braku kodu B lub zaświadczenia, zasiłek wynosi 80% podstawy.

→ Przeczytaj również: Grypa w ciąży bez paniki – kiedy się martwić, a kiedy nie

8. Czy kobieta na L4 w ciąży ma prawo do ochrony przed zwolnieniem?

Tak, na L4 kobieta ma prawo do szczególnej ochrony przed zwolnieniem z pracy.

Zgodnie z polskim prawem pracy, pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę z ciężarną kobietą objętą zwolnieniem lekarskim, chyba że za zgodą Państwowej Inspekcji Pracy lub w wyjątkowych sytuacjach określonych w przepisach (np. likwidacja zakładu pracy). Jeśli by do tego doszło, kobieta w ciąży nie zostaje całkowicie bez środków do życia. W takim przypadku nadal może otrzymywać zasiłek chorobowy z ZUS.

Pani Anna jest w 6. miesiącu ciąży i od dwóch miesięcy przebywa na L4 z powodu zaleceń lekarza. Jej firma ogłasza likwidację i rozwiązuje z nią umowę za zgodą Państwowej Inspekcji Pracy. Mimo ustania stosunku pracy, Pani Anna nadal otrzymuje zasiłek chorobowy w wysokości 100% podstawy wymiaru aż do dnia porodu, a następnie przechodzi na zasiłek macierzyński. Dzięki temu ma ciągłość wypłat i zabezpieczenie finansowe.

→ Sprawdź, czy w ciąży można latać samolotem

9. Czy L4 w ciąży można łączyć z pracą zdalną?

Jeśli kobieta w trakcie ciąży przebywa na zwolnieniu chorobowym, powinna odpoczywać i dbać o zdrowie. Praca w tym czasie, także zdalna, jest zakazana.

Podjęcie zatrudnienia podczas L4 może spowodować cofnięcie zasiłku chorobowego. Może też skutkować obowiązkiem zwrotu dotychczas otrzymanych  świadczeń.

10. Czy trzeba dostarczyć L4 pracodawcy?

O zwolnieniu lekarskim warto poinformować pracodawcę jak najszybciej, najlepiej telefonicznie lub mailowo.

Samego zwolnienia (fizycznego dokumentu) nie musi jednak dostarczać, gdyż dzisiaj są one wystawiane elektronicznie (e-zwolnienie lekarskie; e-ZLA). Lekarz przesyła je bezpośrednio do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz pracodawcy. To wygodne i szybkie rozwiązanie, które minimalizuje formalności i usprawnia proces wypłaty zasiłku chorobowego.

11. Co zrobić, gdy lekarz nie chce wystawić L4 mimo dolegliwości?

Jeśli w czasie ciąży lekarz odmawia wystawienia L4 mimo dolegliwości, warto poprosić o szczegółowe wyjaśnienie tej decyzji. W razie potrzeby można skonsultować się z innym specjalistą. W przypadku dalszych wątpliwości można odwołać się do lekarza orzecznika ZUS.

12. Czy L4 w ciąży można przerwać?

Tak, skrócenie zwolnienia chorobowego w ciąży jest możliwe, o ile stan zdrowia kobiety na to pozwala i lekarz prowadzący uzna, że powrót do pracy jest bezpieczny.

Zobacz także

Kiedy wykonywać test ciążowy?

Warto pamiętać, że przerwanie L4 nie wymaga specjalnych formalności. Wystarczy poinformować pracodawcę o powrocie do pracy.

13. Jak wygląda kontrola ZUS podczas L4 w ciąży i jakie mogą być konsekwencje niewłaściwego korzystania ze zwolnienia lekarskiego?

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) może przeprowadzić kontrolę zasadności zwolnienia lekarskiego (L4) również w przypadku kobiet w ciąży. Kontrola ma na celu sprawdzenie, czy kobieta faktycznie korzysta ze zwolnienia zgodnie z jego przeznaczeniem, czyli odpoczywa i nie wykonuje czynności mogących zaszkodzić zdrowiu.

Kontrola może odbyć się w miejscu pobytu kobiety na L4, najczęściej jest to wizyta kontrolera ZUS, który sprawdza stan zdrowia oraz zgodność ze wskazaniami zwolnienia lekarskiego. ZUS może zlecić także badania lekarskie u niezależnego lekarza. Kontrola może być przeprowadzona w trakcie całego okresu zwolnienia, jednak najczęściej następuje w sytuacjach podejrzenia nadużycia lub braku konieczności dalszego przebywania na L4.

Zasiłek chorobowy może zostać cofnięty lub wstrzymany, gdy zostanie wykazane, że kobieta na L4 pracowała, wykonywała czynności niezgodne z zaleceniami lekarza lub nie pozwoliła na przeprowadzenie kontroli ZUS. Również fałszywe lub nieprawidłowe korzystanie ze zwolnienia lekarskiego skutkuje utratą prawa do zasiłku oraz koniecznością zwrotu pobranych środków.

→  Dowiedz się więcej: Szczepienie na krztusiec w ciąży: co warto wiedzieć?

14. Jakie konsekwencje niesie fałszywe użycie L4?

Fałszywe użycie L4, czyli wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego bez rzeczywistej potrzeby medycznej, niesie poważne konsekwencje prawne i finansowe. Pracodawca ma prawo zweryfikować zasadność zwolnienia, a jeśli podejrzenia się potwierdzą, może podjąć kroki dyscyplinarne, łącznie z rozwiązaniem umowy o pracę.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) może też wszcząć kontrolę i zażądać zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego. W skrajnych przypadkach fałszywe użycie L4 może skutkować odpowiedzialnością karną, włącznie z grzywną lub innymi sankcjami.

Zwolnienie chodzące a zwolnienie leżące

Zwolnienie chodzące oznacza, że kobieta ma prawo wykonywać lekkie czynności i samodzielnie się poruszać, np. wychodzić na spacery czy załatwiać sprawy. W tym czasie zaleca się unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego i stresu, ale ogólna aktywność jest dozwolona.

Z kolei zwolnienie leżące oznacza konieczność całkowitego odpoczynku w łóżku, bez wychodzenia z domu. Lekarz wystawia je w przypadku poważniejszych komplikacji ciąży lub zagrożenia zdrowia kobiety i dziecka.

Podróże w trakcie L4 są dozwolone pod warunkiem, że nie zagrażają zdrowiu kobiety ciężarnej i nie utrudniają leczenia. Należy jednak unikać forsownych wyjazdów czy stresujących sytuacji. W razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem prowadzącym.

Jeśli kobieta w ciąży przebywająca na L4 zmienia miejsce pobytu na dłuższy czas, powinna poinformować o tym ZUS, aby uniknąć problemów z wypłatą zasiłku. Zmianę miejsca pobytu zgłasza się najczęściej przez formularz ZUS ZLA lub za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS (PUE).

→ Przeczytaj również: Opryszczka w ciąży: czy zagraża dziecku?

15. Czy L4 w ciąży różni się od zwykłego L4?

L4 w ciąży różni się od zwykłego zwolnienia lekarskiego pod kilkoma względami. Jest na nim specjalny kod B, który potwierdza stan ciąży. Dzięki temu kobieta ma prawo do 100% zasiłku chorobowego przez cały okres zwolnienia, a nie standardowych 80%. Ponadto zwolnienie lekarskie w ciąży może trwać maksymalnie do 270 dni, czyli praktycznie przez cały okres ciąży, co jest dłuższym okresem niż standardowe L4. Zwolnienie w ciąży jest również objęte szczególną ochroną prawną, która zabezpiecza kobietę przed zwolnieniem z pracy podczas trwania ciąży i zwolnienia.

Źródła

• A. Ślązak, Zasiłki chorobowe, macierzyńskie, opiekuńcze bez tajemnic [dostęp: https://www.zus.pl/documents/10182/2693386/Zasi%C5%82ek+chorobowy+i+macierzy%C5%84ski+bez+tajemnic.pdf/9e583ce5-b1cf-d219-6639-1ef84525dc98, 11.08.2025 r.].
• I. Pacholewska-Urgacz, Zwolnienie kobiety w ciąży, czyli cztery rzeczy, o których każda pracująca kobieta w ciąży powinna wiedzieć [dostęp: https://kobietawpracy.pl/wp-content/uploads/2019/02/Zwolnienie-kobiety-w-ciazy-Irena-Pacholewska-Urgacz.pdf, 12.08.2025 r.]
• Ustawa z 26.06.1974 Kodeks Pracy. T.j. Dz.U. 2023, poz. 1465, z 2024, poz. 878, 1222, 1871, 1965.
• Rodzicielstwo. Państwowa Inspekcja Pracy [https://www.pip.gov.pl/dla-pracodawcow/porady-prawne/rodzicielstwo, dostęp: 12.08.2025 r.]