Grypa w ciąży bez paniki – kiedy się martwić, a kiedy nie
Z tego artykułu dowiesz się:
Grypa w ciąży budzi ogromny niepokój. To zrozumiałe, jednak kobiety ciężarne, choć znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka ciężkiego przebiegu zakażenia wirusem grypy, mogą skutecznie chronić siebie i dziecko. W jaki sposób? Jak łagodzić objawy choroby? I co zrobić, by uniknąć zakażenia?
Nie masz czasu czytać? Oto skrót najważniejszych informacji o grypie w ciąży
- Kobiety ciężarne znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka ciężkiego przebiegu grypy, ale mogą skutecznie chronić siebie i dziecko.
- Grypa w ciąży może powodować powikłania, m.in. zapalenie płuc czy ostre zaburzenia krążeniowo-oddechowe, zwłaszcza w III trymestrze.
- Objawy grypy u ciężarnych są podobne jak u innych osób: gorączka, kaszel, ból gardła, katar, bóle mięśni i głowy.
- Wirus grypy bardzo rzadko przenosi się przez łożysko. Ryzyko bezpośredniego zakażenia płodu jest niskie.
- W II i III trymestrze grypa może zwiększać ryzyko porodu przedwczesnego, niskiej masy urodzeniowej i przejściowego niedotlenienia płodu.
- Jeśli podejrzewasz u siebie grypę, nie zwlekaj z wizytą u lekarza. Leki przeciwwirusowe zmniejszają ryzyko powikłań i hospitalizacji.
- Szczepienie przeciw grypie jest bezpieczne w każdym trymestrze i chroni zarówno matkę, jak i dziecko po urodzeniu.
Dlaczego grypa w ciąży wiąże się z większym ryzykiem?
Kobiety ciężarne należą do grupy podwyższonego ryzyka ciężkiego przebiegu zakażenia wirusem grypy. Potwierdzają to m.in. dane historyczne: podczas pandemii grypy w 1918 roku, zwanej hiszpanką, śmiertelność wśród kobiet w ciąży szacowano na 27–45%, a ponad połowa z nich straciła ciążę. Podwyższone ryzyko ciężkiego przebiegu choroby wśród ciężarnych obserwowano również podczas pandemii grypy w latach 1957–1958, kiedy zarówno zachorowalność, jak i umieralność w tej grupie były wyższe niż w populacji ogólnej.
Od tamtego czasu w medycynie dokonał się ogromny postęp. Obecnie dysponujemy skutecznymi lekami przeciwwirusowymi, a także profilaktyką w postaci szczepień, które znacząco zmniejszają ryzyko ciężkiego przebiegu grypy u kobiet w ciąży.
Niestety, wiele osób wciąż myli grypę z przeziębieniem i traktuje ją lekceważąco. Tymczasem grypa to poważna choroba wirusowa, która atakuje drogi oddechowe i pojawia się głównie w sezonie jesienno-zimowym (na półkuli północnej od października do kwietnia). Wirusy grypy typu A i B są bardzo zakaźne i szybko się zmieniają, dlatego łatwo się nimi zarazić i czasami trudno się przed nimi w pełni chronić.
→ Przeczytaj również: Grypa u dziecka – objawy i leczenie
Objawy grypy w ciąży
Objawy grypy w ciąży w większości przypadków są podobne jak u innych osób. Najczęściej pojawia się gorączka, kaszel, ból gardła, katar, bóle głowy i mięśni, a czasem także wymioty i biegunka. W porównaniu z ogólną populacją ciężarne mogą jednak częściej doświadczać duszności i nasilonego kataru, co wynika m.in. z fizjologicznych zmian hormonalnych zwiększających ilość wydzieliny śluzowej w nosie.
To może Cię zainteresować → Co na przeziębienie w ciąży?
Zwiększone obciążenie układu krążenia oraz modyfikacje w funkcjonowaniu układu odpornościowego, narastające wraz z kolejnymi tygodniami ciąży, sprawiają, że u części kobiet częściej dochodzi do powikłań. Do najpoważniejszych należą zapalenie płuc oraz ostre zaburzenia krążeniowo-oddechowe, które wymagają uważnej obserwacji i niekiedy leczenia szpitalnego.
Wpływ grypy w ciąży na rozwój dziecka
W czasie ciąży naturalnym źródłem niepokoju jest pytanie o wpływ choroby matki na rozwijające się dziecko. W kontekście grypy w ciąży warto pamiętać o dwóch istotnych kwestiach. Dobra wiadomość jest taka, że bezpośrednie przeniesienie wirusa grypy przez łożysko należy do rzadkości. Jednocześnie należy mieć świadomość, że przebycie grypy w czasie ciąży może oddziaływać na rozwój dziecka w sposób pośredni, nawet wtedy, gdy do takiej transmisji nie dochodzi.
Szczególnie wrażliwym okresem jest I trymestr ciąży, gdy kształtują się narządy dziecka. Przebycie grypy w tym czasie wiąże się z wyższym ryzykiem niektórych wad rozwojowych, w tym wad cewy nerwowej, serca czy rozszczepów w obrębie twarzoczaszki. Nie są one jednak bezpośrednim skutkiem działania wirusa, lecz konsekwencją gorączki u matki. To właśnie wysoka temperatura ciała, zwłaszcza we wczesnych tygodniach ciąży, może zaburzać prawidłowe wykorzystanie kwasu foliowego, istotnego dla rozwoju układu nerwowego dziecka.
W II i III trymestrze ciąży grypa rzadziej wpływa na rozwój narządów, ale może zwiększać ryzyko porodu przedwczesnego, niskiej masy urodzeniowej dziecka w stosunku do wieku ciążowego oraz – w skrajnych przypadkach – obumarcia płodu. I tu znaczenie ma przebieg choroby u matki, a zwłaszcza wysoka gorączka, która może przyspieszać rytm serca dziecka i doprowadzić do niedotlenienia.
Temat dla Ciebie → Toksoplazmoza w ciąży [kompendium wiedzy]
Grypa w ciąży: jak reagować, gdy pojawią się pierwsze objawy
Jeśli podejrzewasz u siebie grypę i jesteś w ciąży, nie zwlekaj z wizytą u lekarza. W tym przypadku bardzo ważna jest szybka diagnoza i rozpoczęcie leczenia przeciwwirusowego.
Test na grypę możesz wykonać samodzielnie w domu lub w przychodni.
Największe korzyści daje rozpoczęcie leczenia w ciągu pierwszych 48 godzin od pojawienia się objawów, ale nawet późniejsze włączenie leków może być pomocne, zwłaszcza jeśli dolegliwości się utrzymują. Wczesne stosowanie leków przeciwwirusowych zmniejsza ryzyko powikłań i hospitalizacji.
Zadbaj też o siebie. Odpoczywaj w łóżku i pij duże ilości wody. Przy gorączce najbezpieczniejszym lekiem w ciąży jest paracetamol, który działa zarówno przeciwgorączkowo, jak i przeciwbólowo.
Szczepienie na grypę w ciąży
Eksperci i towarzystwa naukowe, m.in. Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników, Polskie Towarzystwo Wakcynologii i Polskie Towarzystwo Medycyny Rodzinnej, rekomendują szczepienie przeciwko grypie wszystkim kobietom w ciąży. Można je podać w każdym trymestrze ciąży, również w połogu i w trakcie karmienia piersią. Nawet jeśli dojdzie do zakażenia, zaszczepione kobiety mają znacznie mniejsze ryzyko ciężkiego przebiegu choroby, hospitalizacji i powikłań.
Dla kobiet, których pierwszy lub drugi trymestr przypada na lato, warto rozważyć szczepienie przed rozpoczęciem sezonu grypowego (we wrześniu lub październiku). W przypadku późniejszej ciąży (III trymestr) szczepionkę można przyjąć wcześniej, nawet w lipcu lub sierpniu.
Szczepienie chroni nie tylko matkę, ale także dziecko po urodzeniu. Przeciwciała przekazane przez łożysko zapewniają ochronę w pierwszych tygodniach życia.
Obecnie szczepionki przeciw grypie są bezpłatne dla kobiet w ciąży i połogu (dostępne na receptę z kodem C).
Dobra wiadomość jest taka, że przy odpowiedniej profilaktyce, szybkiej reakcji na objawy i właściwym leczeniu większość kobiet w ciąży przechodzi grypę bez poważnych komplikacji. Szczepienia, stosowanie leków przeciwwirusowych we wczesnym stadium choroby oraz zachowanie podstawowych zasad higieny nie tylko zmniejszają ryzyko ciężkiego przebiegu u matki, ale także chronią dziecko już od pierwszych dni życia.
→ To może Cię zainteresować: Szczepienie na krztusiec w ciąży: co warto wiedzieć?
FAQ – grypa w ciąży i podczas karmienia piersią
1. Mam grypę i karmię dziecko piersią. Czy powinnam odstawić karmienie?
Zachorowanie matki na grypę nie jest przeciwwskazaniem do karmienia piersią. Wirus nie przenosi się do mleka, a stosowanie leków przeciwwirusowych nie wymaga zaprzestania karmienia.
2. Podejrzewam grypę. Kiedy powinnam zgłosić się do lekarza?
Jak najszybciej po pojawieniu się objawów, nawet jeśli byłaś wcześniej zaszczepiona. Wczesne leczenie przeciwwirusowe zmniejsza ryzyko powikłań i hospitalizacji.
3. Czy szczepienie na grypę w ciąży jest bezpieczne?
Tak, szczepionka jest bezpieczna w każdym trymestrze i chroni zarówno matkę, jak i dziecko po urodzeniu, dzięki przeciwciałom przekazywanym przez łożysko.
4. Czy karmiąc dziecko mogę stosować leki przeciwwirusowe?
Tak, stosowanie tych leków nie wymaga przerwania karmienia, ale w czasie ostrej choroby warto zachować maksymalną higienę: mycie rąk i noszenie maseczki podczas karmienia.
5. Jak ograniczyć ryzyko zarażenia dziecka grypą?
Najlepiej izolować się od dziecka w pierwszych dniach choroby. Jeśli nie ma możliwości izolacji, pamiętaj o dokładnym myciu rąk i noszeniu maseczki.
7. Jak odróżnić grypę od zwykłego przeziębienia w ciąży?
Grypa pojawia się nagle i objawia się wysoką gorączką, bólem mięśni, silnym zmęczeniem, kaszlem i bólem gardła. Przeziębienie jest zwykle łagodniejsze.
Bibliografia
- A. Antczak i in., Stanowisko ekspertów OPZG i PTGiP dotyczące szczepienia przeciw grypie kobiet w ciąży, dostęp: https://ptwakc.org.pl/wp-content/uploads/2020/09/OPZG_PTGiP_stanowisko_ciaza.pdf, 13.01.2026 r.
- A. Seremak-Mrozikiewicz, Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, Polskiego Towarzystwa Wakcynologii oraz Polskiego Towarzystwa Medycyny Rodzinnej dotyczące szczepień kobiet planujących ciążę, ciężarnych oraz karmiących, Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2023, t. 8, nr 2, s. 89–103.
- M. Makowiec‑Dyrda, Zapobieganie, rozpoznawanie i leczenie grypy. Wytyczne Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce (2019) zalecane przez Konsultanta Krajowego w dziedzinie medycyny rodzinnej oraz Konsultanta Krajowego w dziedzinie chorób zakaźnych, Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce, Kraków 2019.
- A. Majewska, N. Szydłowska, Grypa: stan wiedzy, leczenie i zapobieganie, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu 2021, t. 27, nr 3, s. 220–226.
