Uczulenie na truskawki: objawy, przyczyny i skuteczne leczenie
Z tego artykułu dowiesz się:
Dobra wiadomość jest taka, że uczulenie na truskawki jest stosunkowo rzadkie. Objawia się głównie reakcjami skórnymi, m.in. wysypką, świądem czy opuchlizną w okolicach ust. Trzeba jednak pamiętać, że alergia na truskawki często jest związana z alergią krzyżową na lateks lub pyłki roślin.
Czym jest uczulenie na truskawki?
Reakcje alergiczne na truskawki są wynikiem odpowiedzi układu odpornościowego na białka zawarte w tych owocach. Czym innym jest jednak alergia na truskawki, a czym innym nietolerancja na te owoce.
Mechanizm reakcji alergicznej na truskawki
Reakcja alergiczna na truskawki jest wynikiem nadmiernej reakcji układu odpornościowego na białka zawarte w tych owocach. Gdy organizm ponownie napotyka białka truskawki, przeciwciała IgE przyłączają się do tych białek. To prowadzi do uwolnienia histaminy i innych substancji chemicznych w organizmie.
Objawy alergii występują bardzo szybko po spożyciu truskawek, zazwyczaj w ciągu kilku minut do godziny.
Różnica między alergią a nietolerancją truskawek
Alergia i nietolerancja pokarmowa to dwa różne stany, które mogą prowadzić do podobnych objawów, ale ich mechanizmy są zupełnie inne.
W przeciwieństwie do alergii, nietolerancja pokarmowa nie jest związana z układem odpornościowym. Jest to reakcja organizmu na niedobór enzymów, które rozkładają pewne składniki pokarmowe, lub na trudność w trawieniu niektórych składników (np. fruktozy w truskawkach). Objawy nietolerancji pokarmowej to najczęściej wzdęcia, bóle brzucha lub nudności. Reakcje te są zazwyczaj wolniejsze i mniej nasilone niż w przypadku alergii. Objawy pojawiają się po dłuższym czasie (od kilku godzin do 1-2 dni) od spożycia truskawek.
Alergia jest diagnozowana na podstawie testów skórnych lub krwi, które wykrywają obecność przeciwciał IgE. Z kolei nietolerancję rozpoznaje się na podstawie objawów klinicznych, badań eliminacyjnych lub badań poziomu enzymów trawiennych (np. fruktozy).
→ Zobacz też: Objawy alergii na pyłki u dziecka
Objawy uczulenia na truskawki
Reakcje alergiczne po spożyciu truskawek mogą mieć różne formy – skórne, pokarmowe i oddechowe. W rzadkich przypadkach może dojść do wstrząsu anafilaktycznego.
Objawy skórne to:
- świąd i wysypka wokół ust, na twarzy, a także na całym ciele,
- pokrzywka (bąble), czyli opuchnięte, swędzące plamy na skórze,
- obrzęk warg, języka, krtani (obrzęk w okolicach ust może wskazywać na bardziej nasilony przebieg alergii),
pokarmowe:
- ból brzucha, nudności, wymioty (mogą wystąpić zaraz po spożyciu truskawek),
- biegunka,
- wzdęcia i uczucie pełności w brzuchu,
oddechowe:
- zatkany nos lub katar, który może przejść w kaszel,
- duszność lub trudności w oddychaniu, szczególnie jeśli alergia jest powiązana z innymi alergiami wziewnymi (np. na pyłki),
- łzawienie oczu, kichanie.
Zespół alergii jamy ustnej: mrowienie i pieczenie w ustach
Zespół alergii jamy ustnej (Oral Allergy Syndrome, OAS) to reakcja alergiczna, która występuje po spożyciu świeżych owoców (w tym truskawek) lub warzyw, a objawia się głównie w obrębie jamy ustnej.
Objawy OAS:
- świąd, pieczenie i obrzęk warg, języka, gardła,
- opuchlizna lub mrowienie w jamie ustnej,
- czasami mogą wystąpić problemy z przełykaniem lub uczucie guli w gardle.
Zespół alergii jamy ustnej zazwyczaj nie jest groźny i objawy znikają po chwili.
→ To może Cię zainteresować: Uczulenie na proszek do prania u dziecka
Wstrząs anafilaktyczny: objawy zagrażające życiu
Wstrząs anafilaktyczny jest bardzo rzadką, ale potencjalnie groźną reakcją alergiczną, która może wystąpić po spożyciu truskawek, zwłaszcza u osób z ciężką alergią pokarmową. To reakcja organizmu na alergen, która prowadzi do nagłego obniżenia ciśnienia krwi, trudności w oddychaniu i obrzęku (zwłaszcza w okolicach gardła). Może zagrażać życiu.
W ciągu kilku minut może dojść do utraty przytomności i zatrzymania krążenia. Od alergii różni się tym, że objawy z minuty na minutę są coraz większe. Zazwyczaj dochodzi do niego przy drugiej styczności z alergenem. Przy pierwszej występuje wysypka, która obejmuje większą część ciała, pojawiają się małe obrzęki i złe samopoczucie
– mówi Adriana Cienkusz, ratownik medyczny i autorka książki „Pierwsza pomoc. Poradnik dla rodziców niemowląt i małych dzieci” (→ przeczytaj naszą rozmowę i sprawdź, czy wiesz, jak uratować życie dziecka).
Objawy wstrząsu anafilaktycznego to:
- trudności w oddychaniu,
- obrzęk twarzy, ust, gardła,
- ból w klatce piersiowej, zawroty głowy, spadek ciśnienia krwi,
- poczucie paniki, zaburzenia świadomości.
Wstrząs anafilaktyczny wymaga natychmiastowego podania adrenaliny! Jeśli nie masz jej przy sobie (piszemy o tym niżej 👇), od razu wezwij pogotowie ratunkowe.
Przyczyny reakcji alergicznej na truskawki
Alergia na truskawki jest zazwyczaj wynikiem reakcji układu odpornościowego, który identyfikuje niektóre białka truskawki jako obce i niebezpieczne. W odpowiedzi organizm wytwarza przeciwciała IgE, które prowadzą do uwolnienia histaminy i innych substancji.
Białka Fra a i inne alergeny obecne w truskawkach
Fra a to białko, które jest uważane za główny alergen w truskawkach. Wchodzi w kontakt z błoną śluzową jamy ustnej lub żołądka, powodując uwolnienie histaminy i innych mediatorów zapalnych.
Wśród innych alergenów są m.in. profiliny, czyli grupa białek, które pełnią rolę w procesach komunikacji komórkowej i strukturze cytoszkieletu w roślinach. Są to małe białka występujące powszechnie w wielu owocach, warzywach i pyłkach roślin. Są silnymi alergenami krzyżowymi, co oznacza, że mogą wywoływać reakcje alergiczne u osób uczulonych na pyłki roślin (np. pyłki brzozy). W truskawkach profiliny są związane z reakcjami alergicznymi w jamie ustnej (np. świąd, pieczenie, obrzęk).
Inny alergen to białka PR-10, które pełnią istotną rolę w odpowiedzi roślin na stres (np. na zmiany temperatury, wilgotności, uszkodzenia mechaniczne). PR-10 zawiera białka, które mogą działać jako alergeny, wywołując reakcje alergiczne. Są też białka LTP (białka transportujące lipid), które pełnią rolę w transportowaniu lipidów (tłuszczów) wewnątrz komórek roślinnych. Są to białka odporne na wysoką temperaturę, co oznacza, że nie zostają zniszczone podczas obróbki termicznej. Wykazują krzyżową reaktywność z innymi roślinami (np. jabłkami, brzoskwiniami).
Salicylany jako potencjalny czynnik uczulający
Salicylany to substancje chemiczne, które występują naturalnie w wielu owocach (również w truskawkach), warzywach i ziołach. Działają przeciwzapalnie, ale mogą wywoływać reakcje alergiczne u osób nadwrażliwych na te substancje. Wywołują świąd, wysypkę, a w niektórych przypadkach nasilać objawy astmy.
Alergia krzyżowa związana z truskawkami
Alergia krzyżowa oznacza, że układ odpornościowy rozpoznaje białka w różnych substancjach jako podobne do siebie i w odpowiedzi na nie wytwarza przeciwciała IgE. W przypadku truskawek osoby uczulone na pyłki brzozy mogą reagować również na te owoce, ponieważ zawierają podobne białka.
Związek z alergią na pyłek brzozy i inne owoce jagodowe
Napiszmy to raz jeszcze: alergia krzyżowa występuje, gdy białka z dwóch różnych źródeł (np. pyłków roślinnych i owoców) mają podobną strukturę. Układ odpornościowy rozpoznaje je jako to samo zagrożenie i reaguje w podobny sposób, wywołując reakcje alergiczne.
Pyłek brzozy jest jednym z najczęstszych alergenów wziewnych, który może wywoływać alergię sezonową (katar sienny, zapalenie spojówek, kaszel). Wiele osób uczulonych na pyłek brzozy doświadcza reakcji alergicznych na owoce jagodowe, w tym truskawki, które zawierają białka krzyżowo reagujące z tym pyłkiem.
Jak rozpoznać reakcje krzyżowe?
Reakcje alergiczne na owoce jagodowe, w tym truskawki