Ospa wietrzna – ile trwa i jak przebiega u dzieci?

Ospa wietrzna trwa zwykle od 7 do 14 dni, licząc od momentu pojawienia się pierwszych objawów do czasu, gdy wszystkie zmiany skórne zaschną i odpadną strupki. U większości dzieci choroba ma łagodny przebieg, ale jej czas trwania i nasilenie objawów mogą się różnić w zależności od wieku dziecka i ogólnego stanu zdrowia. Sprawdź, ile dni dziecko zaraża, kiedy wysypka przestaje się pojawiać i kiedy można bezpiecznie wrócić do przedszkola lub szkoły.

Jako rodzice wiemy, że ospa wietrzna potrafi niepokoić. Na szczęście u większości dzieci ma łagodny przebieg i mija bez powikłań przy odpowiedniej pielęgnacji. W przypadku wątpliwości lub nietypowych objawów zawsze warto skonsultować się z lekarzem.

W skrócie: ile trwa ospa wietrzna u dzieci

• Czas trwania choroby: najczęściej od 7 do 14 dni, licząc od pierwszych objawów do odpadnięcia wszystkich strupków.
• Zakaźność: dziecko zaraża 1–2 dni przed pojawieniem się wysypki i do momentu, gdy wszystkie pęcherze zaschną.
• Wysypka: pojawia się falami przez kilka dni; początkowo jako plamki, później pęcherze wypełnione płynem i strupki.
• Swędzenie: bardzo nasilone, zwłaszcza w fazie aktywnej wysypki; rozdrapywanie może wydłużyć gojenie.
• Powrót do przedszkola lub szkoły: możliwy dopiero wtedy, gdy nie pojawiają się nowe zmiany, a wszystkie pęcherze są zaschnięte.

Czas trwania ospy wietrznej – jak długo trwa choroba?

Czas trwania ospy wietrznej nie jest u każdego dziecka identyczny, ale najczęściej wygląda to tak:

• 1–2 dni – pierwsze objawy ospy: osłabienie, gorączka, ból głowy,
• 3–5 dni – wysypka ospy wietrznej i pojawianie się nowych zmian,
• kolejne 5–7 dni – zasychanie pęcherzy i powstawanie strupków,
• do 14 dni – całkowite wygojenie zmian skórnych.

U większości dzieci ospa wietrzna kończy się po ok. dwóch tygodniach, choć pojedyncze strupki mogą utrzymywać się nieco dłużej.

Zanim pojawi się wysypka, ospa wietrzna rozwija się w organizmie przez 10 do 21 dni. W tym czasie dziecko nie ma jeszcze żadnych objawów, ale wirus już „pracuje”. Co ważne, dziecko zaczyna zarażać innych na 1–2 dni przed pojawieniem się pierwszych zmian skórnych i pozostaje zakaźne aż do momentu, gdy wszystkie pęcherzyki zaschną i zamienią się w strupki.

U większości dzieci ten schemat wygląda podobnie, ale są wyjątki. U niemowląt okres inkubacji wirusa bywa krótszy, dlatego objawy mogą pojawić się szybciej.

Etapy ospy wietrznej – dzień po dniu

Na początku pojawia się gorączka, zmęczenie, brak apetytu i ogólne złe samopoczucie. Ten etap bywa mylony z przeziębieniem. Więcej o tym, jak postępować przy podwyższonej temperaturze, przeczytasz w poradniku Gorączka u dziecka – co trzeba wiedzieć.

Po 1–2 dniach dochodzi wysypka skórna. Najpierw są to czerwone plamki, które szybko przekształcają się w pęcherze wypełnione płynem. To najbardziej uciążliwy moment choroby, bo zmianom towarzyszy swędząca wysypka.

Pęcherze pękają lub wysychają, tworząc strupki. Na tym etapie dziecko nadal wymaga izolacji, ale zwykle czuje się już lepiej.

Swędzenie i rozdrapywanie zmian – dlaczego to taki problem przy ospie?

Jednym z najbardziej uciążliwych objawów ospy wietrznej jest intensywne swędzenie skóry. Pęcherze wypełnione płynem podrażniają zakończenia nerwowe, a proces zapalny sprawia, że skóra staje się wyjątkowo wrażliwa. U dzieci to swędzenie bywa tak silne, że trudno im się powstrzymać przed drapaniem, zwłaszcza w nocy.

Dlaczego swędzenie przy ospie jest tak intensywne?

Swędzenie nasila się szczególnie wtedy, gdy wysypka ospy wietrznej pojawia się falami. Skóra reaguje jednocześnie na nowe zmiany i na gojące się strupki, co potęguje dyskomfort. Dodatkowo wysoka temperatura ciała i pot sprzyjają podrażnieniom, przez co dzieci odczuwają jeszcze większą potrzebę drapania.

Czemu rozdrapywanie zmian wydłuża gojenie?

Rozdrapywanie pęcherzy powoduje uszkodzenie skóry i opóźnia proces jej regeneracji. Otwarta rana goi się wolniej, łatwiej też dochodzi do nadkażeń bakteryjnych, które mogą znacząco wydłużyć czas trwania choroby. W skrajnych przypadkach rozdrapane zmiany mogą pozostawić po sobie blizny.

Ospa wietrzna u przedszkolaka, ucznia szkoły podstawowej i niemowlęcia – czy czas trwania się różni?

U dzieci w wieku przedszkolnym ospa wietrzna najczęściej ma łagodny i dość przewidywalny przebieg. Gorączka zwykle nie jest wysoka, a wysypka pojawia się falami przez kilka dni. Cała infekcja, od pierwszych objawów do odpadnięcia strupków, zamyka się zazwyczaj w 7–10 dniach, choć pojedyncze zmiany skórne mogą utrzymywać się nieco dłużej.

U starszych dzieci choroba bywa bardziej dokuczliwa. Gorączka może być wyższa, a zmiany skórne liczniejsze i bardziej swędzące. Zdarza się też, że nowe pęcherze pojawiają się dłużej, co wydłuża cały proces gojenia. W praktyce oznacza to, że ospa wietrzna może trwać dłużej.

Ospa wietrzna u niemowląt wymaga szczególnej czujności. Choć okres inkubacji bywa u nich krótszy, sam przebieg choroby może być bardziej obciążający dla organizmu. Niemowlęta gorzej radzą sobie z gorączką, a zmiany skórne łatwiej ulegają nadkażeniom. Dlatego każda ospa u bardzo małego dziecka powinna być skonsultowana z lekarzem, nawet jeśli początkowo wygląda łagodnie.

Objawy ospy wietrznej, na które warto zwrócić uwagę

Najczęstsze objawy ospy to:

• gorączka (często umiarkowana, ale bywa wysoka),
• wysypka ospy wietrznej obejmująca całe ciało (również owłosioną skórę głowy, genitalia, uszy),
• swędzenie i podrażnienie skóry,
• osłabienie i senność.

Charakterystyczny objaw ospy to jednoczesna obecność zmian w różnych stadiach – plamek, pęcherzy i strupków.

Czy dzieci z ospą wietrzną zawsze chorują tak samo?

Nie. Dzieci ospa wietrzna przechodzą zwykle łagodniej niż dorośli, ale u niemowląt, dzieci z obniżoną odpornością oraz osób z AZS może wystąpić cięższy przebieg. Ospa wietrzna u niemowląt wymaga szczególnej obserwacji i kontaktu z lekarzem.

Kiedy ospa wietrzna nie idzie książkowo?

Choć ospa wietrzna ma dość charakterystyczny przebieg, nie u każdego dziecka wygląda tak samo. Zdarza się, że objawy odbiegają od schematu, co budzi niepokój rodziców, często niepotrzebnie.

Brak gorączki – czy to nadal ospa?

Tak. Ospa wietrzna nie zawsze przebiega z gorączką, zwłaszcza u młodszych dzieci. U części maluchów jedynym objawem jest wysypka skórna i pogorszone samopoczucie. Brak podwyższonej temperatury nie wyklucza zakażenia wirusem ospy wietrznej.

Wysypka, ale bez typowych pęcherzy

Nie każda ospa zaczyna się od klasycznych pęcherzy wypełnionych płynem. Czasem zmiany skórne początkowo wyglądają jak drobne czerwone plamki lub grudki. Pęcherze mogą pojawić się dopiero po 1–2 dniach albo być nieliczne, co bywa mylące na wczesnym etapie choroby.

Nawroty wysypki po kilku dniach

U części dzieci wysypka ospy wietrznej pojawia się falami. Gdy jedne zmiany zaczynają się goić, mogą pojawić się kolejne. Taki przebieg jest typowy dla ospy i nie oznacza, że choroba się „cofa” lub że doszło do ponownego zakażenia. Może jednak sprawić, że czas trwania ospy wietrznej się wydłuży.

Kiedy warto skonsultować się z lekarzem?

Choć nietypowy przebieg ospy często mieści się w normie, warto skontaktować się z lekarzem, jeśli:

• wysypka szybko się nasila i wygląda niepokojąco,
• gorączka jest bardzo wysoka lub utrzymuje się kilka dni,
• dziecko jest wyraźnie osłabione lub apatyczne.

Leczenie ospy wietrznej – na czym polega?

Leczenie ospy wietrznej jest głównie objawowe i polega na:

• obniżaniu gorączki,
• łagodzeniu świądu,
• dbaniu o higienę i pielęgnację skóry.

Nie stosuje się antybiotyków, ponieważ przyczyną choroby jest wirus ospy wietrznej, a nie bakterie.

Dowiedz się więcej o sposobach leczenia ospy wietrznej u dzieci w naszym artykule Ospa u dzieci – jak się ją leczy? Najnowsze wytyczne

Powikłania ospy wietrznej – kiedy uważać?

Choć rzadkie, powikłania ospy wietrznej mogą się zdarzyć. Najczęstsze powikłania ospy to:

• nadkażenia bakteryjne zmian skórnych,
• zapalenie płuc,
• problemy neurologiczne (bardzo rzadko).

Ryzyko powikłań rośnie przy drapaniu zmian i braku odpowiedniej pielęgnacji.

Zarażenie ospą wietrzną – kiedy dziecko zaraża?

Do zakażenia dochodzi bardzo łatwo drogą kropelkową lub przez kontakt z treścią pęcherzy. Dziecko zaraża:

• 1–2 dni przed wysypką,
• do momentu zaschnięcia wszystkich pęcherzy.

Ospa w ciąży i szczególne sytuacje

Ospa w ciąży może być groźna, zwłaszcza jeśli dochodzi do zakażenia wirusem ospy w pierwszym trymestrze. Istnieje wtedy ryzyko powikłań, w tym rzadkiej postaci, jaką jest wrodzona ospa wietrzna.

Profilaktyka ospy wietrznej i szczepienie

Najskuteczniejszą ochroną jest szczepienie przeciw ospie wietrznej, które:

• zmniejsza ryzyko zachorowania,
• łagodzi przebieg choroby,
• ogranicza powikłania.

Szczepienie zalecane jest szczególnie dzieciom, które nie chorowały.

Najczęściej zadawane pytania o ospę wietrzną

1. Ile trwa ospa wietrzna u dzieci?

Zobacz także

Jak nauczyć dzieci tabliczki mnożenia?

Ospa wietrzna u większości dzieci trwa od 7 do 14 dni, licząc od pierwszych objawów do momentu zaschnięcia wszystkich pęcherzyków i odpadnięcia strupków.

2. Kiedy dziecko przestaje zarażać?

Dziecko zaraża 1–2 dni przed pojawieniem się wysypki i do czasu, gdy wszystkie pęcherze zaschną i zamienią się w strupki.

3. Czy ospa zawsze przebiega z gorączką?

Nie, u niektórych dzieci przebieg jest bez gorączki, a jedynym objawem może być wysypka i lekkie osłabienie.

4. Jak złagodzić swędzenie i przyspieszyć gojenie zmian?

Swędzenie łagodzi chłodna kąpiel, smarowanie skóry emolientami i krótkie paznokcie. Rozdrapywanie zmian wydłuża gojenie.

5. Czy kąpiele w nadmanganianie potasu pomagają przy wysypce ospy wietrznej?

Tak, nadmanganian potasu może łagodzić podrażnienia skóry i przyspieszać gojenie pęcherzyków, jeśli stosuje się go ostrożnie i zgodnie z zaleceniami. Więcej szczegółowych informacji znajdziesz w naszym artykule: Nadmanganian potasu do kąpieli – kiedy stosować?.

6. Kiedy warto skonsultować się z lekarzem?

Gdy wysypka szybko się nasila, gorączka jest wysoka lub utrzymuje się kilka dni, dziecko jest osłabione lub pojawiają się nietypowe objawy.

7. Czy niemowlęta chorują inaczej niż starsze dzieci?

Tak, u niemowląt okres inkubacji jest krótszy, a przebieg choroby może być cięższy. Każde dziecko w tym wieku wymaga konsultacji lekarskiej.

8. Kiedy dziecko może wrócić do przedszkola lub szkoły?

Dopiero gdy wszystkie zmiany skórne są zaschnięte i nie pojawiają się nowe pęcherze.

Przeczytaj także:

• Ospa u dzieci – jak się ją leczy? Najnowsze wytyczne
• Półpasiec a ospa – objawy, różnice i leczenie u dzieci i dorosłych
• Gorączka u dziecka – co trzeba wiedzieć
• Nadmanganian potasu do kąpieli – kiedy stosować
• Jak zbić gorączkę u dziecka?

Bibliografia

1. Duszczyk E., Talarek E., Marczyńska M.: Ospa wietrzna – powikłania, profilaktyka. Zakażenia 2011; 2: 136‑140.
2. Jankowska‑Folusiak J.: Powikłania ospy wietrznej u dzieci – prezentacja wybranych przypadków. Przegląd Pediatryczny 2011; 41: 86‑89.
3. Mierzejewska A., Jung A.: Ospa wietrzna u dzieci. Pediatria i Medycyna Rodzinna 2012, 8 (4): 329‑334.